Một số bài học kinh nghiệm rút ra sau 20 năm thực hiện Nghị quyết TW 5 (khóa X) về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng
24-01-2026 19:27
Trong những năm qua, Tỉnh ủy Lạng Sơn luôn xác định công tác kiểm tra, giám sát là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, góp phần giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng
Trong những năm qua, Tỉnh ủy Lạng Sơn luôn xác định công tác kiểm tra, giám sát là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, góp phần giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm các các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, trong đó đã ban hành Kế hoạch số 18-KH/TU, ngày 29/10/2007 về nghiên cứu, quán triệt và tổ chức thực hiện các nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X; tổ chức được 01 lớp dành cho các đồng chí Tỉnh ủy viên, lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể; ủy viên ban thường vụ các huyện ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Tỉnh ủy; hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường cao đẳng, trung cấp; báo cáo viên cấp tỉnh; cán bộ chủ chốt đã nghỉ hưu; chuyên viên các ban xây dựng Đảng tỉnh, với tỷ lệ tham gia học tập là 473/489 đồng chí, đạt 96,72 %. Chỉ đạo, đôn đốc cấp uỷ đảng các cấp tổ chức quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khoá X về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát được 433 lớp (do báo cáo viên cấp huyện và cơ sở trực tiếp lên lớp), với 37.981 cán bộ, đảng viên tham gia học tập. Tổ chức quán triệt, học tập nghị quyết đến đảng viên trong các buổi sinh hoạt chi bộ đạt trên 96%; thông qua sinh hoạt đoàn thể, họp thôn, khối phố tuyên truyền các nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đến trên 90% đoàn viên, hội viên và quần chúng nhân dân trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
Thông qua công tác quán triệt và tuyên truyền đã tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy. Các cấp ủy đảng và người đứng đầu đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, trực tiếp tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, tạo điều kiện thuận lợi để UBKT thực hiện nhiệm vụ. UBKT các cấp ngày càng chủ động hơn trong việc tham mưu và thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng; tích cực chỉ đạo, hướng dẫn UBKT cấp dưới về nghiệp vụ. Từng bước phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân đối với tổ chức đảng và đảng viên, để phản ánh, cung cấp thông tin về những dấu hiệu vi phạm; giúp cấp ủy, UBKT kịp thời ngăn ngừa, uốn nắn và xử lý nghiêm minh tổ chức đảng, đảng viên vi phạm.
Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã xây dựng Chương trình hành động bổ sung số 12-CTr/TU, ngày 29/10/2007 về thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV. Lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy đảng các cấp xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa X với những nhiệm vụ, mục tiêu cụ thể phù hợp với điều kiện, tình hình thực tiễn của địa phương. Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành 12 quy định, quyết định và 16 Quy chế phối hợp giữa UBKT Tỉnh ủy với các cơ quan có liên quan về phối hợp thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng. Chỉ đạo Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy ban hành 03 hướng dẫn phục vụ đại hội đảng bộ các cấp. Đồng thời, chỉ đạo, đôn đốc cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp ban hành hơn 5.303 văn bản về công tác kiểm tra, giám sát. Trong đó Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 16-CT/TU, ngày 03/8/2017 về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng giai đoạn 2017 - 2020 và những năm tiếp theo và Nghị quyết số 41-NQ/TU, ngày 05/8/2021 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm, giai đoạn 2021 – 2025; trong đó xác định kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm là nhiệm vụ trọng tâm và tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn dễ xảy ra vi phạm, những vấn đề được dư luận xã hội, cán bộ, đảng viên quan tâm. Tăng cường chỉ đạo cán bộ, đảng viên được phân công phụ trách địa bàn, lĩnh vực nâng cao vai trò, trách nhiệm, bám sát, nắm chắc tình hình địa bàn, lĩnh vực để kịp thời phát hiện, xác định, đề xuất tiến hành kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm tạo sự chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên và quần chúng về công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng.
Chỉ đạo UBKT Tỉnh ủy rà soát, ban hành tài liệu tập huấn, quy trình nghiệp vụ và hệ thống mẫu văn bản, biểu mẫu báo cáo, thống kê để thực hiện thống nhất trong toàn Đảng bộ; xây dựng, thực hiện danh mục Đề án vị trí việc làm tạm thời của cơ quan UBKT Tỉnh ủy. Quan tâm củng cố ngành kiểm tra, xây dựng và bổ sung quy hoạch, kiện toàn UBKT các cấp; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức ngành kiểm tra có đủ phẩm chất chính trị, trình độ, năng lực, trách nhiệm; bảo đảm cơ bản trang thiết bị, phương tiện làm việc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai sử dụng có hiệu quả phần mềm chuyên ngành kiểm tra của Đảng và các phần mềm khác. Kết quả từ năm 2010 đến nay, cấp ủy, UBKT các cấp đã kiểm tra đối với 10.056 tổ chức đảng và 13.838 đảng viên; giám sát chuyên đề đối với 8.971 tổ chức đảng và 17.731 đảng viên; thi hành kỷ luật đối với 72 tổ chức đảng và 3.251 đảng viên; kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với 1.209 tổ chức đảng và 3.281 đảng viên; kiểm tra tổ chức đảng cấp dưới thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng đối với 7.666 tổ chức; giải quyết tố cáo đối với 34 tổ chức đảng và 628 đảng viên; giải quyết khiếu nại về kỷ luật đảng đối với 46 đảng viên; kiểm tra về thu, chi ngân sách, thu, nộp, quản lý và sử dụng đảng phí đối với 5.768 tổ chức đảng.
Đồng chí Vũ Hoàng Quý, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Lạng Sơn phát biểu tại Hội nghị giao ban công tác kiểm tra, giám sát quý III/2025 của Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Lạng Sơn
Sau 20 năm thực hiện Nghị quyết TW 5 (khóa X) về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhận thức của cấp ủy, UBKT các cấp, nhất là người đứng đầu cấp ủy đã được nâng lên, coi nhiệm vụ công tác kiểm tra, giám sát là một nhiệm vụ thường xuyên của cấp ủy trong việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện các chỉ thị, nghị quyết, quy định của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Công tác kiểm tra, giám sát đã được đổi mới cả nội dung, hình thức và nâng cao chất lượng, hiệu quả; tăng cường giám sát thường xuyên và giám sát chuyên đề theo đúng phương châm “giám sát phải mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm”, tập trung vào lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, lãng phí như công tác quản lý đất đai, tài nguyên, khoáng sản... Qua đó, giúp cho hoạt động của UBKT được hiệu quả hơn, vai trò lãnh đạo của cấp ủy đối với công tác kiểm tra, giám sát được rõ nét hơn. Công tác phối hợp giữa các cấp ủy, ủy ban kiểm tra với các tổ chức đảng có liên quan ngày càng chặt chẽ, kịp thời, hiệu quả hơn. UBKT Tỉnh ủy đã phối hợp tốt với ban cán sự đảng, đảng đoàn, đảng ủy trực thuộc tỉnh, nhất là trong việc trao đổi thông tin, tài liệu liên quan đến dấu hiệu vi phạm của cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Tỉnh ủy quản lý. UBKT các cấp có nhiều cố gắng, nỗ lực tham mưu giúp cấp ủy trong công tác kiểm tra, giám sát; xây dựng và tổ chức thực hiện toàn diện chương trình kiểm tra, giám sát nhiệm kỳ, hằng năm; thường xuyên hướng dẫn, chỉ đạo kiểm tra UBKT cấp dưới thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, đổi mới và thực hiện tương đối toàn diện các nhiệm vụ kiểm tra, giám sát theo quy định của Điều lệ Đảng. Việc thi hành kỷ luật trong đảng đã thực hiện đúng phương châm, phương hướng, nguyên tắc, thủ tục, quy trình, quy định của Điều lệ Đảng và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời quan tâm giải quyết dứt điểm nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng, bức xúc, kéo dài, góp phần làm cho tình hình đơn thư khiếu nại, tố cáo đối với đảng viên và tổ chức đảng giảm về số lượng, đặc biệt là đơn thư vượt cấp. Cấp ủy các cấp trong tỉnh đã quan tâm củng cố, kiện toàn hệ thống tổ chức và đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra các cấp; đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp được tăng cường và ngày càng đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ được giao. Đồng thời, luôn quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị cho cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát của Đảng.
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được công tác thực hiện vẫn còn một số hạn chế, khuyết điểm như: Một số cấp ủy đảng, người đứng đầu chưa phát huy được vai trò, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát có nội dung dung, có việc còn hạn chế. Chưa coi trọng kiểm tra phát huy nhân tố tích cực; kết luận kiểm tra chưa gắn kết với việc theo dõi, đôn đốc quá trình sửa chữa, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm. Kiểm tra đảng viên và tổ chức đảng khi có dấu hiệu vi phạm, nhất là cấp ủy cùng cấp còn hạn chế; nhiều khuyết điểm, vi phạm của tổ chức đảng, đảng viên chậm được phát hiện. Công tác giám sát thường xuyên, giám sát chuyên đề chưa phát huy được tác dụng phòng ngừa khuyết điểm, vi phạm của tổ chức đảng. Trong xem xét xử lý kỷ luật, một số trường hợp xử lý chưa đồng bộ giữa kỷ luật của Đảng và kỷ luật hành chính làm giảm tính nghiêm minh, hạn chế tác dụng phòng ngừa, giáo dục đảng viên vi phạm. Công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan tham mưu giúp việc chủ yếu phối hợp, tham mưu giúp cấp ủy thực hiện chương trình kiểm tra, giám sát và thực hiện nhiệm vụ giám sát thường xuyên; kiểm tra, giám sát chuyên đề theo chức năng, nhiệm vụ có đơn vị chưa thực hiện; các ban cán sự đảng, đảng đoàn lúng túng trong lãnh đạo công tác kiểm tra theo chức năng, nhiệm vụ. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo khắc phục những hạn chế, khuyết điểm sau kiểm tra, giám sát ở một số cấp ủy chưa được quan tâm thực hiện nghiêm túc. Công tác kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động của UBKT ở một số nơi chưa được cấp ủy quan tâm đúng mức. Công tác luân chuyển, điều động cán bộ, công chức làm công tác kiểm tra chưa được quan tâm thực hiện. Việc thực hiện quy chế phối hợp giữa các cơ quan có liên quan về công tác kiểm tra, giám sát chưa được thường xuyên, chặt chẽ.
Qua kết quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai và thực hiện Nghị quyết TW 5 (khóa X) về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, cấp ủy, tổ chức đảng và UBKT các cấp trong Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn rút ra một số bài học kinh nghiệm sau: